Przyjście dziecka na świat jest najpiękniejszym doświadczeniem dla rodziny. Każdy rodzic chce aby jego dziecko urodziło się zdrowe i silne a w przyszłości rozwijało się prawidłowo. Jednak czasem maluchowi spieszy się na ten świat. Wcześniaki – bo o nich mowa rodzą się między 22 a 37 tygodniem ciąży.
Obecnie w Polsce rodzi się rocznie ponad 20 000 wcześniaków, co stanowi około 6% wszystkich porodów. Jedno dziecko na dziesięć jest dzieckiem przedwcześnie urodzonym, a liczba ta cały czas rośnie. Mimo to nadal nie ma wystarczającej ilości ośrodków zapewniających im kompleksową i skoordynowaną opiekę po opuszczeniu szpitala.
Mówiąc o wcześniactwie, musimy mieć świadomość, że podziału wcześniactwa można dokonać, ze względu na tydzień ciąży, w którym urodzi się noworodek:

  • bardzo skrajne wcześniactwo – dzieci urodzone pomiędzy 22 a 28 tygodniem ciąży,
  • skrajne wcześniactwo – dzieci urodzone pomiędzy 28 a 32 tygodniem ciąży,
  • późne wcześniactwo – dzieci urodzone pomiędzy 32 a 37 tygodniem ciąży.

Innej opieki będą wymagały wcześniaki rodzone w 22 tygodniu ciąży aniżeli dzieci rodzone w 36 tygodniu. Jednak pamiętać trzeba, że opieka specjalistyczna, jak również ocena rozwoju będzie potrzebna ze względu na wiele powikłań wynikających z przedwczesnego porodu, a znacznie wpływających na dalszy rozwój dziecka.
Badania wskazują że rozwój dzieci urodzonych przedwcześnie różni się od rozwoju dzieci urodzonych w terminie. Zdecydowana większość z nich wykazuje nieprawidłowości w zakresie rozwoju psychomotorycznego. Nie wszystkie trudności ujawniają się we wczesnym okresie życia dziecka. Mogą być one widoczne dopiero w okresie przedszkolnym lub wczesnoszkolnym. Potencjalne zaburzenia rozwoju maja charakter indywidualny – istnieje bowiem różnica między skrajnym wcześniakiem a wcześniakiem urodzonym w 37 tygodniu. Ich stan kliniczny może się znacząco różnić.
Nawet jeśli gołym okiem nie widać niepełnosprawności wcześniak zawsze pozostanie wcześniakiem. Dla potrzeb adekwatnej oceny jego rozwoju oprócz wieku rzeczywistego dziecka używa się wieku korygowanego, który jest wiekiem rzeczywistym dziecka pomniejszonym o czas, (tygodnie lub miesiące) których zabrakło do wyznaczonego terminu porodu. Wcześniak urodzony w 32 tygodniu ciąży będzie po pół roku oceniany jako dziecko czteromiesięczne. Musi on cały czas nadrabiać zaległości, próbując „dogonić” w rozwoju swoich rówieśników i warto mu w tym pomóc.
Wcześniaki po przyjściu na świat dłużej pozostają na oddziale szpitalnym otrzymując wiele form pomocy od fachowego personelu. Fachowa pomoc potrzebna jest także gdy dziecko zostaje wypisane do domu, ale wtedy uzyskanie jej jest znacznie trudniejsze. Rodzice pozostają sami z problemami o których istnieniu często nawet nie zdają sobie sprawy – najczęściej do czasu gdy dziecko pójdzie do przedszkola.
Warto już po pierwszym miesiącu życia dziecka skontaktować się z poradnią zajmującą się oceną rozwoju maluchów. Tam wykwalifikowana osoba pomoże ocenić jak obecnie rozwija się dziecko i udzieli rodzicom stosownych instrukcji. Takiej kontroli warto poddawać dziecko systematycznie, zwłaszcza w pierwszym roku życia. Najlepiej jednak aby dziecko pozostawało pod stałą opieką poradni, która zajmuje się terapią profilaktyczną wcześniaków i wczesnym wspomaganiem rozwoju. Dzięki temu dziecko uzyska profesjonalne wsparcie i terapię dostosowaną do jego indywidualnych potrzeb a w przyszłości wraz z rówieśnikami rozpocznie naukę w szkole i z dużym prawdopodobieństwem nie będzie mu ona stwarzała problemów.

Od lat pokutuje mit, że poradnie psychologiczno – pedagogiczne istnieją wyłącznie dla potrzeb dzieci w wieku szkolnym. Większość z takich placówek zapewnia jednak pomoc również dla dzieci młodszych, a niektóre także dla niemowlaków. Z naszego doświadczenia wynika że większość rodziców nie wie gdzie i kiedy może oczekiwać pomocy dla maluszka zagrożonego nieprawidłowym rozwojem. Taka pomoc jednak istnieje i w wielu przypadkach jest ona darmowa. Wyrównanie deficytów w rozwoju psychoruchowym dzieci przedwcześnie urodzonych to najczęściej żmudna i regularna praca dziecka, rodzica, psychologa i innych specjalistów. Wybierając poradnię warto zwrócić uwagę na to, czy placówka jest w stanie zapewnić dziecku kompleksową terapię. Odpowiedni zespół specjalistów w jednym miejscu pozwala zaoszczędzić czas, który rodzic i dziecko poświęcają na terapię. Dla procesu terapeutycznego istotne jest aby dziecko czuło się w placówce spokojne i zaopiekowane a częste zmiany miejsc czy terapeutów temu nie służą. Dla dziecka i rodziców ważne jest aby poradnia zapewniała nie tylko odpowiednie warunki rozwoju ale i przyjazną rodzinną atmosferę.